Top
STRONA GŁÓWNA
BITWY
KSIĘGA GOŚCI
MAPA STRONY

Początki państwa Osmanów

Przybycie Turków do Azji Mniejszej

Dzieje Turków przed 1000 rokiem naszej ery są praktycznie nieznane i przetrwały głównie w sferze mitów i legend, wiadomo jedynie, że zamieszkiwali Azję Środkową. Lud ten wyłania się z mroków historii dopiero na przełomie X i XI w., kiedy to pod przewodnictwem plemienia Seldżuków rozpoczął migrację na zachód i południe. Turcy opanowali Azerbejdżan, Irak, Persję, a w ciągu XI i XII w. także prawie całą Azję Mniejszą (Anatolię). Już w czasach rzymskich anatolijskie ziemie były bardzo ludne i choć perskie oraz arabskie najazdy z VII i VIII w. dokonały tam znacznych szkód, pod panowaniem Cesarstwa Bizantyjskiego żyzne doliny znów zaczęły tętnić życiem i były ważnym źródłem rekrutów dla cesarskiej armii.

Ziemie opanowane przez Seldżuków

Ziemie opanowane przez Seldżuków

Pod koniec XI w. jeden z seldżuckich dowódców utworzył w Anatolii Sułtanat Rum ze stolicą w starym, pamiętającym czasy rzymskie mieście Konya (Ikonium), który dzięki słabości Bizancjum zajętym w 1204 r. przez krzyżowców, szybko rósł w siłę. W pierwszej połowie XIII w. państwo to było już liczącym się w świecie muzułmańskim graczem. Początkowo większość ludności sułtanatu stanowili chrześcijańscy Grecy, ale dzięki niezwykle tolerancyjnej polityce oraz mądrym i sprawnym rządom miała miejsce stopniowa, bezkrwawa islamizacja kraju. Niestety era dobrobytu skończyła się w chwili mongolskiego najazdu, który miał miejsce w połowie XIII w. Armia Seldżuków została rozbita przez wrogie wojska, a kraj dostał się pod władanie mongolskich chanów Persji. Opustoszało wiele rozkwitających do tej pory miast, ich ludność uciekła, została wymordowana lub wzięta do niewoli. Zapanował chaos i anarchia.

Najazd Mongołów nie doprowadził do całkowitego upadku Turków i likwidacji ich rządów w Azji Mniejszej, lecz jedynie do rozpadu kraju na osiemnaście księstw (emiratów) rządzonych przez beyów, którzy przejęli od Seldżuków system podatkowy, administracyjny oraz sposób organizacji armii. Beyowie prowadzili ze sobą nieustanne wojny oraz nękali przygraniczne obszary Cesarstwa Bizantyjskiego.

Powstanie państwa Osmanów

Spośród wszystkich emiratów najsilniejszą pozycję osiągnęło graniczące z ziemiami Bizancjum księstwo Osmanów. Twórcami przyszłego Imperium Osmańskiego byli Osman I (1280−1324) oraz jego syn Orchan (1324−1359). Obaj władcy rozszerzyli swoją strefę wpływów kosztem ziem zarówno Cesarstwa jak i innych emirów.

Władztwo Osmana I nie było jeszcze stabilnym organizmem państwowym. Granice jego ziem były płynne, nie miał regularnej armii, która pozwoliłaby mu ugruntować władzę na zdobytym terytorium. Rządził luźno związanymi rodami i plemionami. Nie odważył się też na zrzucenie zwierzchności mongolskich chanów, którym w dalszym ciągu płacił daniny.

Państwo półkoczowniczych Osmanów przekształciło się w silną monarchię za rządów Orchana oraz jego następcy Murada I (1360−1389). Władca zaczął bić własną monetę, zreorganizował armię i utworzył regularne wojska piesze oraz jazdę, usprawnił też administrację, powołując urząd wielkiego wezyra. Na podbitych ziemiach Orchan zakładał fundacje religijne (tzw. vakif) będące instrumentem islamizacji miejscowej ludności. Sułtan popierał także muzułmańskie bractwa religijne (akhi), które osiedlały się w chrześcijańskich miastach i umożliwiały administrowanie zdobytych terytoriów oraz wspierały ich islamizację.

Sułtan Orchan I

Sułtan Orchan I

Mimo tych wszystkich zmian, mimo osłabienia Cesarstwa Bizantyjskiego i skoncentrowaniu jego wysiłków militarnych w Europie, wydzieranie nowych zdobyczy nie było łatwe. Doskonale ufortyfikowane miasta Bizancjum dla pozbawionych maszyn oblężniczych Osmanów były niemalże nie do zdobycia. Dlatego Turcy zastosowali inną taktykę: napadali i łupili wsie otaczające cesarskie miasta, brali do niewoli miejscowych chłopów, a na ich miejsce osiedlali własnych kolonistów. Odcinali w ten sposób twierdze od źródeł żywności i zdobywali je głodem. W taki sposób pod koniec życia Osmana padła stolica Bitynii − Brusa. Orchan uczynił miasto stolicą państwa i pochował w nim swego ojca. Zdobycie miasta umożliwiło mu rozwinięcie działań wojennych wzdłuż brzegów Morza Marmara. Bizantyjska armia, która miała powstrzymać pochód Osmanów została rozbita w 1329 r. Zaledwie dwa lata później Turcy zdobyli Niceę (Iznik), drugie po Konstantynopolu miasto Bizancjum, które jeszcze dwa pokolenia wcześniej było stolicą cesarstwa. Sześć lat później padło kolejne duże miasto Bizancjum − Nikomedia (Izmit) − dawna stolica Dioklecjana. Zdobycie tych miast pozwoliło Osmanom opanować bogate i żyzne ziemie, dzięki czemu większość obywateli przeszła na osiadły tryb życia i mocniej związała się z ziemią. W przeciwieństwie do pozostałych emiratów, państwo Orchana miało stolicę, określone granice, regularną armię oraz rozbudowaną administarcję.

Przyczyny sukcesów Osmanów

Jedną z głównych przyczyn wielkiego sukcesu Osmanów było położenie geograficzne ich państwa. Bliskość bogatych ziem Bizancjum skłaniała Osmana oraz jego syna do prowadzenia wypraw w tym właśnie kierunku, a opór małoazjatyckich Greków broniących swych domostw, zmusił sułtanów do reorganizacji armii i całego państwa. Los sprawił, że emirat Osmanów był jedynym emiratem graniczącym z cesarstwem. Dzięki temu do kraju przybywały rzesze rycerzy wiary (tzw. ghazi), którzy istotnie wzmocnili potencjał militarny państwa. Obok wojowników do emiratu licznie przybywali uciekający przed Mongołami chłopi, uczeni, teolodzy prawnicy. Osmanowie potrafili te masy ludzi opanować i odpowiednio zagospodarować na podbijanych ziemiach.

Osmanowie prowadzili podboje o odmiennym charakterze niż pozostali emirowie. Oprócz najazdów typowo niszczycielskich prowadzili także zakrojone na szeroką skalę akcje kolonizowania opanowanych terytoriów, co ułatwiało trwałe włączenie ich do swego państwa. Ważnym czynnikiem było łagodne traktowanie podbitych ludów (szczególnie w początkowych wiekach istnienia państwa). Niejednokrotnie podatki nałożone przez sułtana były dużo niższe i co ważniejsze ściśle określone (co znacznie utrudniało nadużcyia) niż podatki zbierane przez cesarskich poborców, więc ludziom paradoksalnie żyło się pod tureckim panowaniem dużo lepiej. Podobno jeszcze w 1400 r. kreteńscy Grecy uciekali do Turków, by walczyć pod ich sztandarami ze znienawidzonymi Wenecjanami!

Osmanom sprzyjała także sytuacja polityczna regionu. Po upadku chanów mongolskich oraz osłabieniu sułtanatu mameluków, na Bliskim Wschodzie powstała polityczna próżnia, którą wystarczyło wykorzystać. Z drugiej strony państwa, na Bałkanach, trwała pernamentna wojna między Bizancjum, Serbią i Bułgarią. Także walczące ze sobą floty Wenecji i Genui nie miały ani czasu, ani możliwości powstrzymania tureckiej ekspansji. Natomiast królestwo Cypru oraz zakonne państwo joannitów z wyspy Rodos były zbyt słabe, by samodzielnie móc zagrozić powstaniu silnego kraju w Azji Mniejszej.

Wszystkie powyższe czynniki umożliwiły pierwszym władcom państwa osmańskiego ugruntowanie swej władzy w Anatolii, a następnie rozpoczęcie podboju Bałkanów.

  • WSTECZ
  • DO GÓRY
  • DALEJ
Copyright © 2007−2017 by historycznebitwy.info | All rights reserved. | Design by Misiek