Top
STRONA GŁÓWNA
BITWY
KSIĘGA GOŚCI
MAPA STRONY

Zjednoczenie muzułmanów

Opanowanie Egiptu przez Saladyna

Ostatnim spektakularnym sukcesem krzyżowców było opanowanie w 1153 r. Askalonu. Między Nur ad-Dinem a Amalrykiem, królem Jerozolimy, rozpoczęła się wówczas rywalizacja o Egipt. W rządzonym przez fatymidzkich kalifów państwie rozpoczęła się era pałacowych przewrotów. W 1154 r. kalif został zamordowany przez swego kochanka, który zaczął rządzić razem z ojcem. Kilka lat później uzurpator zawisł na jednej z kairskich bram, a władza przeszła w ręce namiestnika Górnego Egiptu, Ibn Ruzajka. On także szybko pożegnał się z życiem, a jego syn stracił władzę na rzecz Szawara, kolejnego namiestnika Górnego Egiptu. Wkrótce po tym na tronie zasiadł Dirgham, szambelan Szawara. Nauczony tragicznym losem kilku poprzedników mordował wszystkich, których podejrzewał o spisek, przez co armia Egiptu szybko straciła wyższych dowódców.

Pojedynek krzyżowca z Saracenem

Pojedynek krzyżowca z Saracenem

W 1163 r. Amalryk postanowił wykorzystać zamęt nad Nilem i najechał Egipt, lecz jego wyprawa z dwóch powodów zakończyła się fiaskiem. Po pierwsze, przybór wód na rzece umożliwił Dirghamowi zorganizowanie skutecznej obrony. Po drugie, król musiał wracać na północ, gdyż Nur ad-Din najechał hrabstwo Trypolisu. Dzięki wsparciu stacjonujących na Bliskim Wschodzie zastępów z Europy Zachodniej muzułmanie zostali pokonani.

Wtedy do Nur ad-Dina przybył pozbawiony władzy przez Dirghama Szawar. Poprosił on pana Aleppo o pomoc, w zamian oferując jedną trzecią dochodów Egiptu. Nur ad-Din przystał na propozycję i w kwietniu 1164 r. wysłał tam pewnego Kurda, Szirkuha, będącego stryjem Jusufa ibn Ajjuba bardziej znanego jako Saladyn. Dirgham zdawał sobie sprawę z zagrożenia i zwrócił się o pomoc do Amalryka, ale król Jerozolimy nie zdążył mu przyjść z pomocą. Dirgham stracił życie, a na tronie w Kairze ponownie zasiadł Szawar. Władca Egiptu nie zamierzał wywiązać się z obietnicy i nie przekazał trzeciej części dochodów Nur ad-Dinowi. Zamiast tego sprzymierzył się z Frankami, których przekonał do siebie dużą sumą pieniędzy. Amalryk ponownie wyruszył do Egiptu i przez trzy miesiące oblegał Szirkuha w twierdzy Bilbajs. Najazd Nur ad-Dina na Antiochię zmusił króla Jerozolimy do odwrotu.

Podobna sytuacja miała miejsce trzy lata później. Szirkuh namówił Nur ad-Dina do jeszcze jednej wyprawy na Egipt, a Szawar wezwał na pomoc Amalryka, lecz ten ponownie przybył za późno. Szirkuh zdołał dotrzeć nad Nil i rozbił obóz pod piramidami w Gizie. Wkrótce na drugim brzegu rzeki stanęły połączone siły Franków i Egipcjan. Pat trwał przez miesiąc. W końcu Szirkuh przerzucił swe oddziały przez rzekę i doszło do bitwy pod Al-Babajn. Dowodzący w centrum Jusuf upozorował odwrót podległych sobie oddziałów i wciągnął Franków w pułapkę. Pokonany Amalryk uciekł do Kairu, gdzie zreorganizował rozbitą armię.

Zwycięstwo umożliwiło Szirkuhowi zdobycie Aleksandrii. Wkrótce pod miasto nadciągnęli Frankowie, a Kurd wycofał się do Górnego Egiptu, by stamtąd prowadzić działania dywersyjne. Aleksandria nie była przygotowana do długotrwałego oblężenia i w mieście szybko zaczęło brakować żywności. Dowodzący obroną Saladyn wezwał na pomoc Szirkucha. Stryj podjął wtedy rokowania z Amalrykiem, w wyniku których ustalono wycofanie się z Egiptu obu armii. Ponad to Szawar obiecał nie represjonować wspierających Syryjczyków poddanych oraz zgodził się na stacjonowanie Franków w Kairze i na płacenie im rocznego trybutu. Amalryk był zadowolony z takiego obrotu sprawy, gdyż na północy po raz kolejny dał o sobie znać Nur ad-Din, który najechał Trypolis.

Porozumienie wkrótce zerwał Amalryk. Pretekstem do najazdu na Egipt było niepłacenie przez Szawara należnego trybutu, a zwycięstwo miał umożliwić przybyły do Lewantu oddział Wilhelma, hrabiego Nevers. W listopadzie 1168 r. łacinnicy udali się pod miasto Bilbajs, które zdobyli po czterodniowym oblężeniu. Gdyby Amalryk ruszył wtedy na Kair, zająłby go bez problemu, gdyż władze miasta gotowe były się poddać. Stało się jednak inaczej. Żołnierze Wilhelma zmasakrowali mieszkańców zdobytego Bilbajs i przywrócenie oddziałów do porządku zajęło królowi Jerozolimy kilka dni, przez co stracono szansę na wzięcie miasta z zaskoczenia. O dobrowolnym poddaniu się Kairu oczywiście nie mogło już być mowy. Mieszkańcy nie chcieli dołączyć do wymordowanych rodaków z Bilbajs i postanowili stawić Frankom opór.

Walki o Egipt

Walki o Egipt

Tymczasem nad Nil przybył z wojskiem Nur ad-Dina Szirkuh. Wzięty w kleszcze Amalryk postanowił wycofać się do Jerozolimy, więc droga do Kairu stanęła przed Kurdem otworem. 8 stycznia 1169 r. tłumy witały go jak wyzwoliciela. 18 stycznia, na wyraźną prośbę Saladyna, ścięto Szawara. Władzę nad Nilem przejął Szirkuh, lecz rządził krótko, bowiem w marcu tego roku zmarł z przejedzenia. Nur ad-Din uczynił wtedy wezyrem Saladyna, ponieważ uznał go za najmniej doświadczonego, a zatem za niegroźnego dla siebie dowódcę armii. Był to jednak błędny osąd. Saladyn brał udział w wielu kampaniach wojennych wuja, zdobył doświadczenie militarne i dyplomatyczne, poznał sposób walki Franków, a żołnierze bardzo go cenili.

Władca Królestwa Jerozolimskiego wysoko oceniał przeciwnika i próbował zorganizować wyprawę przeciwko niemu. Zabiegał o pomoc na zachodzie Europy i w Konstantynopolu. Świadomy zachwiania równowagi na Bliskim Wschodzie cesarz wysłał swoją flotę, a Amalryk uderzył od strony lądu. Zagrożenie wynikłe z jednoczesnego ataku z dwóch stron Saladyn wykorzystał do uporania się z opozycją: wymienił wiernych kalifowi urzędników i pokonał nubijską gwardię pałacową. Brak zgody i chęci do współpracy między łacinnikami a Grekami doprowadził do klęski wyprawy. Wtedy Amalryk nagle zmienił front i zaproponował Saladynowi sojusz przeciwko Nur ad-Dinowi, lecz Kurd nie dał się wciągnąć do wojny. Stosunki między Kairem i Aleppo stały się napięte mimo to, gdy Nur ad-Din zażądał zaprzestania wymawiania imienia kalifa fatymidzkiego w kairskich meczetach, co oznaczałoby faktyczny koniec tej dynastii. Saladyn zgodził się na to, ale dopiero po długiej zwłoce. Po śmierci ostatniego Fatymidy w 1171 r. Saladyn stał się faktycznym władcą Egiptu.

Saladyn panem Damaszku i Aleppo

Już kilka dni po objęciu pełnej władzy w Egipcie Jusuf wyruszył przeciwko fortecy Krak de Montréal i prawdopodobnie zdobyłby ją, gdyby nie wmieszał się do wszystkiego pan Aleppo. Nur ad-Din postanowił dołączyć do Saladyna, a ten, chcąc uniknąć spotkania, zwinął oblężenie. Na zwołanej później naradzie usłyszał od niektórych doradców namowy do konfrontacji z Syryjczykami, lecz decydujący głos w sprawie miał ojciec Saladyna, który zbeształ syna za zbyt wczesne ujawnienie swoich zamiarów i przekonał go do wysłania Nur ad-Dinowi listu z przeprosinami.

Ruiny Krak de Montreal

Ruiny Krak de Montréal

Niemal identyczna sytuacja miała miejsce dwa lata później. Nur ad-Din wykorzystał zaangażowanie Amalryka w Cylicji i uderzył na Zajordanię. Wezwany na pomoc Saladyn wyruszył z wojskiem pod Kerak de Moab, ale gdy dowiedział się, że pod twierdzę nadciągają siły sojusznika, ponownie wycofał się do Egiptu, tłumacząc decyzję poważną chorobą ojca. Wściekły Nur ad-Din obiecał Saladynowi wizytę syryjskiej armii nad Nilem, lecz nie zdążył spełnić groźby, gdyż 15 maja 1174 r. zmarł na wrzód w gardle. Władzę przejął jego jedenastoletni syn, choć faktycznie w państwie rządzili emirowie. Saladyn wysłał wtedy do Damaszku list z żądaniem uczynienia go regentem, ale spotkał się z odmową.

Zamieszanie po śmierci Nur ad-Dina spróbowali wykorzystać chrześcijanie. Król Jerozolimy udał się do Syrii i wytargował okup oraz obietnicę sojuszu z Damaszkiem, niedługo po tym zmarł jednak, a baronowie zajęli się sprawą sukcesji. Do walki włączyło się także Bizancjum. Na tronie w Konstantynopolu zasiadał ambitny cesarz, Manuel I Komnen, lecz jego śmiałe plany zakończyła w 1176 r. klęska pod Myriokefalonem. I choć większa część greckiej armii uniknęła pogromu, to szala zwycięstwa w zmaganiach z Sułtanatem Rum wyraźnie przechyliła się na korzyść Turków, a Bizancjum przestało liczyć się w walce o Bliski Wschód.

Tak korzystnej sytuacji zewnętrznej Saladyn zmarnować po prostu nie mógł. W 1174 r. stanął pod Damaszkiem na czele zaledwie 700 mameluków, ale mimo to miasto poddało się bez walki. Łatwo osiągnięty sukces zachęcił go do kontynuowania kampanii. W grudniu tego samego roku Kurd rozpoczął oblężenie Aleppo i gdyby nie płomienna przemowa As-Saliha, młodocianego syna Nur ad-Dina, wygłoszona do mieszkańców, zdobyłby i to miasto. Przeciągające się oblężenie oraz wieści o rajdzie Franków pod Hims skłoniły Saladyna do wycofania się. W drodze powrotnej do Egiptu zdołał jeszcze pokonać wojska Mosulu.

Przed rozpoczęciem następnej kampanii Saladyn formalnie uniezależnił się od spadkobierców byłego protektora, przyjął tytuł władcy Egiptu oraz Syrii, zaczął bić monety z własnym wizerunkiem, a od bagdadzkiego kalifa otrzymał królewskie szaty.

Rozejm przestał obowiązywać wiosną 1176 r. Połączone siły Mosulu i Aleppo ruszyły na Damaszek, a Saladyn wyszedł im naprzeciw. Armie spotkały się około 35 kilometrów na południe od Aleppo na Wzgórzu Sułtana. Starcie było bardzo zacięte. W pewnym momencie wydawało się, że siły Saladyna ulegną sojusznikom, lecz w krytycznym momencie Kurd rzucił do walki świeży odwód i ostatecznie to on został panem pola bitwy. Zdobyty skarbiec Saladyn rozdał własnym żołnierzom, a jeńców wypuścił do domu, dzięki czemu zaskarbił sobie przychylność jednych i drugich. Po zwycięstwie Egipcjanie zdobyli jeszcze kilka zamków między Aleppo i Eufratem, po czym podpisano rozejm potwierdzający zdobycze Saladyna. Jeden ze zdobytych zamków wrócił jednak wkrótce po tym w ręce As-Saliha w dość ciekawych okolicznościach. Siostra chłopaka udała się do obozu Saladyna, a gdy ten zapytał dziewczynkę, co chciałaby otrzymać, odpowiedziała z dziecięcą szczerością, że zamek Azaz, co Saladyn uczynił.

Państwo Saladyna w 1187 r.

Państwo Saladyna
w 1187 r.

Do ostatecznego rozstrzygnięcia doszło po śmierci As-Saliha, który prawdopodobnie został otruty w grudniu 1181 r. Władzę nad Aleppo przejął panujący w Mosulu Izz ad-Din, lecz jeden z dowódców wojskowych zawiązał przeciwko niemu spisek i wezwał na pomoc Saladyna. Kurd z zaproszenia skorzystał, uderzył we wrześniu 1182 r. i łatwo zajął Edessę, Nisibis oraz Dijar Bakr, gdyż nikt nie ośmielił się stanąć przeciwko niemu do otwartej bitwy. W maju 1183 r. Saladyn obległ Aleppo. Nauczony poprzednim niepowodzeniem teraz nie zamierzał tracić dużo czasu na oblężenie i zaproponował władającemu nim Imad ad-Dinowi, bratu Izza, poddanie się w zamian za otrzymanie w lenno kilku ostatnich zdobyczy Egipcjan. Imad przyjął propozycję i 18 czerwca 1183 r. Saladyn triumfalnie wjechał do Aleppo. Jego imperium rozciągało się wówczas od Sudanu i Cyrenajki przez Syrię po rogatki Mosulu. W środku tego władztwa istniały ziemie Franków, którzy jednak zamiast zjednoczyć się w obliczu śmiertelnego zagrożenia, woleli toczyć niekończące się spory o władzę.

  • WSTECZ
  • DO GÓRY
  • DALEJ
Copyright © 2007−2017 by historycznebitwy.info | All rights reserved. | Design by Misiek