Top
STRONA GŁÓWNA
BITWY
KSIĘGA GOŚCI
MAPA STRONY

Państwa krzyżowców u szczytu potęgi

Państwa krzyżowe na Bliskim Wschodzie

Opanowanie Jerozolimy nie oznaczało wcale końca kłopotów krzyżowców, bowiem ze spóźnioną odsieczą nadciągała silna armia Fatymidów. Udało się ją co prawda rozbić pod Askalonem, lecz po tym zwycięstwie, kiedy wydawało się, że święte miasto będzie w najbliższym czasie bezpieczne, znaczna część rycerzy uznała swoje śluby za wypełnione i wróciła do domów. Obwołany przez baronów na swojego suwerena Gotfryd z Bouillon (przyjął tytuł Obrońcy Grobu Świętego) miał do dyspozycji zaledwie kilkuset rycerzy, a na całym Bliskim Wschodzie pozostało nie więcej niż 3000 łacinników.

Wieści o zdobyciu Jerozolimy wzbudziły w Europie nową falę entuzjazmu. Do Palestyny wyruszyła trzecia fala krzyżowców, lecz do celu dotarli tylko nieliczni. Po drodze Frankowie postanowili pomóc księciu Antiochii, Boemundowi, który dostał się do tureckiej niewoli i był przetrzymywany przez Turków w Niskarze. Surowy, półpustynny klimat Anatolii uniemożliwił rycerzom zorganizowanie sprawnie działającego systemu aprowizacji i stał się główną przyczyną porażki. Niepowodzenie to skłoniło krzyżowców do utrzymywania kontaktu z Zachodem drogą morską, co wymusiło opanowanie wybrzeża. W 1001 r. łacinnicy zdobyli Arsuf i Cezareę, w 1104 r. Hajfę i Akrę, w 1010 r. Bejrut i Sydon, Tyr dostał się w ich ręce w 1124 r., a Askalon dopiero w 1153 r.

Organizacja państw krzyżowych

Na podbitym obszarze łacinnicy utworzyli cztery organizmy państwowe. Najdalej na wschód powstało zamieszkane głównie przez chrześcijańskich Ormian hrabstwo Edessy. Ziemie księstwa wbijały się klinem w posiadłości Turków, przez co były najbardziej narażone na ataki z ich strony. Włoscy Normanowie utworzyli Księstwo Antiochii, które teoretycznie podlegało władzy Bizancjum. Dalej na południe Rajmund z Tuluzy wykroił dla siebie hrabstwo Trypolisu. Królestwo Jerozolimskie rozciągało się od Bejrutu na północy po Gazę i Ajlę (Ejlat) nad Morzem Czerwonym.

Bliski Wschód po I krucjacie

Bliski Wschód
po I krucjacie

Frankom nigdy nie udało się przeprowadzić na zdobytych ziemiach kolonizacji na szeroką skalę. Rzezie ludności muzułmańskiej dokonywane w początkowym okresie podboju można uznać za przygotowania pod ten proces, lecz władcy szybko uznali, że są one nieopłacalne. Wkrótce doszło na przykład do tego, że Tankred z Antiochii sprowadził z Aleppo żony robotników, byleby ci zgodzili się zostać na jego ziemiach.

Najwyższą pozycję społeczną w nowopowstałych państwach mieli oczywiście łacinnicy, nieco niżej stali chrześcijanie innych obrządków, a dolne szczeble drabiny społecznej zajmowali Żydzi i muzułmanie, którzy mogli wyznawać swoją wiarę. Dla chłopów zmiana polegała głównie na tym, że podatek płacili innemu panu. Wysokość podatków sięgała jednej trzeciej zbiorów z pól i połowy plonów z winnic i plantacji oliwek. Znacznie lepiej mieli koloniści z Europy, gdyż otrzymywali dom w mieście, 60 ha ziemi i musieli oddawać jedynie 10% wytworzonych dóbr.

Podstawowym źródłem dochodu państw krzyżowców był handel. Bogacono się m.in. na eksporcie trzciny cukrowej, wina i bawełny, ale największe zyski przynosił handel przyprawami pochodzącymi z głębi Azji. To na pośrednictwie w lewantyńskim handlu swoje potęgi zbudowały Wenecja, Genua i Piza.

Krzyżowcy przynieśli na Bliski Wschód jedyny znany sobie ustrój, czyli feudalizm, był on jednak uproszczony w stosunku do systemu panującego w Europie Zachodniej, bo brakowało w nim skomplikowanej drabiny powiązań. Władca czerpał zyski z handlu, posiadał największe dobra, mógł się bezpośrednio odwołać do wasali większych panów oraz dziedziczył majątki po bezdzietnej śmierci feudała. Bezpośrednich lenników władcy dysponujących większymi majątkami nie było wielu, bo zaledwie ośmiu-dwunastu. Zwykle pochodzili oni ze średniozamożnych rodów szlacheckich, ale zdarzali się wśród nich również przedstawiciele stanu kupieckiego (np. Ibelinowie). Pozostali rycerze posiadali tylko jedno lenno.

Z powodu dużej śmiertelności dzieci Franków rodzących się na Bliskim Wschodzie, wysoką pozycję miały kobiety. Przykładem może być córka króla jerozolimskiego Baldwina II, Melisanda, ukoronowana wraz z mężem po śmierci ojca, zachowała władzę długo po tym, jak została wdową, mimo że miała pełnoletniego syna.

Zakony rycerskie

Wezwany przez suzerena wasal musiał stawić się na czele zbrojnego oddziału. W przeciwieństwie do wasali z Europy Zachodniej właściciele majątków na Bliskim Wschodzie nie mogli się z tego obowiązku wykupić. Stan permanentnej wojny i wysokie koszta prowadzenia działań wojennych skłaniało wielu posiadaczy ziemskich do oddania majątków zakonom rycerskim. W Ziemi Świętej działało wiele zakonów rycerskich, w bitwie pod Hattin wzięli udział członkowie trzech z nich, były to Zakon Ubogich Rycerzy Chrystusa i Świątyni Salomona (templariusze), Suwerenny Rycerski Zakon Szpitalników Św. Jana (joannici) i Zakon Rycerzy i Szpitalników świętego Łazarza z Jerozolimy (lazaryci).

Rycerze zakonni

Rycerze zakonni

Założycielem Zakonu Templariuszy był rycerz z Szampanii, Hugon de Payns. Dzięki wstawiennictwu Bernarda z Clairvaux na synodzie w Troyes w 1128 r. przyznano templariuszom zatwierdzoną przez papieża regułę zakonną. Reguła nakazywała rycerzom życie w czystości oraz ubóstwie i nakładała na nich obowiązek obrony Ziemi Świętej. Członków zakonu poddawano wojskowej dyscyplinie i codziennie ćwiczono w walce wręcz. Rycerz zakonny musiał dbać o swoją broń, zbroję i wierzchowca, by w każdej chwili być gotowym walki. Formuła braci zakonnych, którzy zamiast na modlitwie, skupiali się na wojaczce, bardzo odpowiadała władcom stale zagrożonych państw krzyżowych. Walka z niewiernymi w obronie świętych dla chrześcijan miejsc stała się powszechnie akceptowaną drogą do zbawienia.

W całej Europie Zachodniej powstawały komandorie Zakonu, a wielu możnych wspierało templariuszy gotówką i nadaniami ziemskimi, dzięki czemu stać ich było na najlepszej jakości uzbrojenie i na budowę strzegących bezpieczeństwa granic bardzo kosztownych fortyfikacji. W państwach krzyżowych zawsze brakowało rycerzy, więc system łatwych do utrzymania przez niewielkie garnizony warowni stanowił podstawę systemu obronnego. W założeniu warownie miały stanowić dla Saracenów przeszkodę w stałym opanowaniu kraju. Obrońcy mogli długo opierać się przeważającym siłom wroga, a w wielu przypadkach do kapitulacji mogły ich zmusić jedynie głód lub zdrada.

Innym potężnym zakonem rycerskim byli joannici. Konfratrzy zakonu kierowali placówką powołaną do opieki przybywających do Ziemi Świętej pielgrzymów jeszcze przed pierwszą krucjatą. Z czasem szpital przeobraził się w zakon rycerski, a jego członkowie zaczęli rywalizować z członkami innych zakonów. Zakonników należących do poszczególnych zakonów można było odróżnić po kolorze krzyża zdobiącego ich płaszcze: templariusze nosili biały płaszcz z czerwonym krzyżem, a joannici czarny płaszcz z białym krzyżem ośmioramiennym.

  • WSTECZ
  • DO GÓRY
  • DALEJ
Copyright © 2007−2017 by historycznebitwy.info | All rights reserved. | Design by Misiek