Top
STRONA GŁÓWNA
BITWY
KSIĘGA GOŚCI
MAPA STRONY

Ustawienie oddziałów

Źródła informacji o bitwie

Do czasów współczesnych przetrwały cztery relacje bitwy spisane w starożytności. Najobszerniejsze opisy przekazali Arrian i Kurcjusz Rufus, mniej szczegółowe relacje zawdzięczamy Diodorowi Sycylijskiemu i Plutarchowi z Cheronei. Niestety mnogość źródeł nie ułatwia odtworzenia przebiegu starcia, ponieważ poszczególni autorzy podają wzajemnie wykluczające się szczegóły. Za najbliższy prawdy uważa się przekaz Arriana, który korzystał z opisu bitwy pod Gaugamelą pozostawionego przez jednego z wodzów Aleksandra, Ptolemeusza. Relacja Arriana z jednej strony skupia zalety opisu sporządzonego przez bezpośredniego uczestnika starcia, z drugiej strony zawiera wiele subiektywnych ocen dotyczących między innymi pozostałych macedońskich wodzów, którzy w późniejszych latach stali się rywalami Ptolemeusza. Pozostałe opisy oparte są o mniej wartościowe źródła i, choć zawierają szczegóły nieobecne w przekazie Arriana, należy podchodzić do nich z większą rozwagą.

Armia macedońska

Aleksander, decydując się na bitwę w otwartym i płaskim terenie, musiał tak rozmieścić oddziały, by uniemożliwić znacznie liczniejszym Persom oskrzydlenie i uderzenie od tyłu na ustawioną w szyku falangi piechotę. W tym celu macedoński król wybrał nigdy wcześniej przez niego nie stosowany szyk przypominający kształtem trapez.

Bitwa pod Gaugamelą: ustawienie początkowe

Bitwa pod Gaugamelą: ustawienie początkowe

Trzon głównej linii utworzyły pułki ciężkiej piechoty. Patrząc od prawej strony pierwsi w szyku stanęli hypaspiści pod dowództwem Nikanora, następne były pułki pedzetajrów Koinosa, Perdikkasa, Meleagra, Polyperchona, Simmiasa i Kraterosa. Oba skrzydła ciężkiej piechoty osłaniały doborowe oddziały jazdy: na prawym hetajrowie formalnie dowodzeni przez Filotasa, faktycznie pod komendą Aleksandra, na lewym jazda grecka pod Erygiosem i tesalska pod Filipem.

Na skraju prawego skrzydła, ukośnie do głównej linii, Aleksander umieścił lekką piechotę i jazdę. Nieco z przodu, z zadaniem osłony gwardii królewskiej, stała część Agrianów i procarzy Balakrosa. Dalej na prawo, na wysokości hypaspistów, znalazła się pozostała część Agrianów pod komendą Attalosa, za nimi macedońscy łucznicy Brisona i najemnicy greccy Kleandra. Osłona prawego skrzydła przypadła trzem oddziałom lekkiej jazdy: macedońskim prodromoi na czele z Aretesem, Peonom pod wodzą Aristona i najbardziej wysuniętej do przodu najemnej jeździe greckiej Menidasa.

Podobne ugrupowanie ochraniało lewą flankę. Najbliżej głównej linii pozycję zajęli traccy oszczepnicy Sitalkesa, za nimi kreteńscy łucznicy i oddział achajskich najemników. Lewe skrzydło osłaniały trzy oddziały lekkiej jazdy: greccy sprzymierzeńcy Koiranosa, Odrysowie Agatona, a odpowiednikiem oddziału Menidasa była najemna jazda Andromacha.

Za pierwszą linią macedońskiej piechoty stała druga, znacznie krótsza i słabsza. Oddziały te nie miały brać udziału w ataku, a ich zadaniem była obrona głównej linii przed uderzeniem od tyłu. W razie oskrzydlenia żołnierze mieli dokonać zwrotu w stronę nieprzyjaciela i kontratakować. Oddalonego o kilka kilometrów od pola bitwy obozu bronił oddział trackich oszczepników.

Komendę nad prawym skrzydłem sprawował Aleksander, lewym dowodził Parmenion.

Armia perska

Szczegółowe informacje o rozmieszczeniu oddziałów Dariusza znamy ze zdobytego przez Macedończyków w perskim obozie pisemnego planu bitwy sporządzonego przez sztab Wielkiego Króla. W pierwszej linii znalazły się podzielone na trzy ugrupowania uzbrojone w kosy wozy bojowe oraz słonie. W połowie wysokości prawego skrzydła Dariusz ustawił 50 wozów, w centrum również 50 wozów i 15 słoni (które jednak nie wzięły udziału w walce), a na lewym skrzydle, naprzeciw hypaspistów, najsilniejsze, bo liczące aż 100 wozów, ugrupowanie.

Jazda została podzielona na pięć ugrupowań. Jazda armeńska i kapadocka osłaniały prawe skrzydło, ochrona lewej flanki spadła na jazdę baktryjską i scytyjską. Za centralnym ugrupowaniem wozów stanęli Karyjczycy, mardyjscy łucznicy, jazda indyjska i perska oraz królewska gwardia konna z Dariuszem. Prawe skrzydło głównej linii utworzyły oddziały jazdy z Celesyrii i Mezopotamii, a także jednostki Medów, Partów, Saków, Tapuriów, Hyrkanów, Baktrów, Albańczyków i Sakesianów. Jazdę prawego i lewego skrzydła głównej linii rozdzielali greccy najemnicy i Nieśmiertelni. Na lewo od ciężkiej piechoty stanęły oddziały Kaduzjów, Suzjanów, Persów, Baktrów, Dahów i Arachotów.

Ostatnią linię perskiej armii utworzyły jednostki lekkiej piechoty złożone z Uksjów, Babilończyków, Sittakenów i mieszkańców wybrzeży Zatoki Perskiej.

Głównodowodzącym był Dariusz, ale ze względów praktycznych dowodził on tylko stojącymi w centrum szyku najwartościowszymi oddziałami. Komendę nad prawym skrzydłem sprawował Mazajos, lewym dowodził Bessos.

Na podstawie rozmieszczenia perskich oddziałów możemy odtworzyć opracowany przez Dariusza plan bitwy. Silne ugrupowania jazdy ustawione na obu skrzydłach miały zapewne dokonać oskrzydlenia i we właściwym momencie uderzyć na tyły macedońskiej ciężkiej piechoty. Wozy bojowe i słonie były odpowiedzialne za wprowadzenie jak największego zamieszania w szeregach wroga, a ustawiona w centrum piechota miała to zamieszanie wykorzystać i przy wsparciu konnicy doprowadzić do rozbicia nieprzyjaciela.

  • WSTECZ
  • DO GÓRY
  • DALEJ
Copyright © 2007−2017 by historycznebitwy.info | All rights reserved. | Design by Misiek